Kerexetaegia Hegokoa trikuharria

2018/12/07
Soraluze, Bergara eta Elgoibarko Udalek bultzatzen duten Dolmenen Ibilbidea balioan jartzeko egitasmoaren baitan, Kerexetaegia trikuharria berrairiki du EHUko eta UNEDeko teknikari talde batek.

Aurrerantzean Dolmenen Ibilbidera gerturatzen diren bisitariek Kerexetaegia Hegokoa trikuharria jatorrizko egoeran ikusteko aukera izango dute, berriki amaitu baitira berreraikitze lanak.

Kerexetaegia Hegokoa trikuharria Bergarako, Elgoibarko eta Soraluzeko herriak lotzen dituen Dolmenen Ibilbidean aurkitzen da. Trikuharria Elosua-Plazentziako estazio megalitikoaren parte da. Estazio megalitikoa Sailkatutako Kultura Ondasun izendatuta dago, Monumentu Multzo kategoriarekin, eta 16 monumentuk osatzen dute gaur egun (10 tumuluk eta 6 trikuharrik).

2012. urteaz geroztik, Bergarako, Elgoibarko eta Soraluzeko Udalak Dolmenen Ibilbidea berreskuratzeko eta balioan jartzeko proiektua ari dira sustatzen, Debegesa garapen agentziarekin eta Debemen elkartearekin elkarlanean.

Honela, 2018an Karakate-Irukurutzeta mendilerroan egin diren jardueren artean, nabarmentzekoa da Kerexetaegia Hegokoa trikuharriaren berreraikitzea. Lanak aurrera eramateko talde multidisziplinar bat osatu da. EHUko irakasle Fernando Bazeta (Zaharberritze Atala) eta Ibon Telleria (Arkitektura), eta UNEDeko Arkeologia irakasle Mikel Aguirre izan dira talde honetako kideak. Lanak 2018ko urria eta azaroa artean egin dituzte.

Trikuharri hau 1921ean aztertu zuten Barandiaranek, Aranzadik eta Egurenek. Haiek egindako indusketa arkeologikoari esker, zehaztu ahal izan zuten hilobiko kamararen kokapena eta hari forma ematen zioten megalitoak identifikatu zituzten. 2014an Aranzadi Zientzia Elkarteak berriro ikertu zuen trikuharria eta agerian geratu zen trikuharriaren egitura pixkanaka masa galtzen ari zela. 2018an, Eusko Jaurlaritzaren eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren finantziazioari esker, Kerexetaegia Hegokoa trikuharria berreraikitzeko lanak egin ahal izan dira.

Berreraikitze lanak bi arlotan egin dituzte. Inguruko landarediari dagokionean, babes-eraztun bat jarri da eta landare kaltegarriak kendu egin dira. Bestetik, trikuharriaren kamara berreraiki da. Halaber, desagertutako tumuluaren zati batzuk berreskuratu dira.

Prozesu guztian monumentuaren jatorrizko materiala berrerabili da, inguruan sakabanaturik aurkitutakoa. Trikuharriak, hein handi batean, bere jatorrizko egoera berreskuratu du; egitura egonkor eta sendoa du orain eta bisitariek erraz ikusi eta ulertu ahal izango dute.

Irukurutzeta trikuharriaren ikerketa arkeologikoa

Dolmenen Ibilbidea balioan jartzeko proiektuaren baitan, Aranzadi Zientzia Elkarteak Irukurutzetako trikuharriaren indusketa lanak egin ditu.

Trikuharriaren erdialdeko kraterra induskatu da, hilobiko kamara aurkitzen zen tokia, eta tumulua estaltzen duen landare-geruza erretiratu da. Halaber, arrastoen laginak hartu dira hilobi-monumentua erabili zen garaiko (Neolitoa-Brontze Aroa) paisaia berregiteko eta GPS zentimetriko eta aire argazki serien bidez dokumentatu da egitura osotasunean. Era honetara, ortoargazkiak eta 3D eredu bat egin ahal izan dira.

Lanak urria eta azaroa bitartean egin dira eta bertan parte hartu dute 10 boluntariok, topografo batek eta arkeologo batek.

Bisita gidatuek harrera bikaina izan dute

Aurten ere, iazko bideari jarraituz, Bergarako, Elgoibarko eta Soraluzeko Udalek, Debegesa garapen agentziaren lankidetzarekin, doako bisita gidatuak eskaini dituzte Dolmenen Ibilbidearen balio arkeologikoa zein paisaia-balioa ezagutzera emateko.

Iraila eta azaroa bitartean, 4 irteera egin dira eta horietan guztietan 96 lagunek parte hartu dute.